Heeft u ze zien hangen tijdens Elastiek? De posters van het Historisch Bierfestival pROOSt, op 14 september bij Museumbrouwerij De Roos. Dit unieke evenement in Hilvarenbeek, is bij alle biergilden in heel Nederland bekenden veel besproken. Het unieke is dat het festival is dat het in alles teruggrijpt naar de jaren tien, twintig en dertig uit de vorige eeuw. Zo ook de amateur bierbrouwwedstrijd voor historische biertypen. Zoiets is nog nooit eerder georganiseerd, bierbrouwers en ook het Bierkeurmeestersgilde staan dan ook voor een grote uitdaging.

We spraken met de initiatiefnemer van de bierbrouwwedstrijd, Marco van Schaik, overigens zelf een enthousiaste thuisbrouwer en een van de vrijwilligers van Museumbrouwerij De Roos. Zijn bieren zijn niet alleen uitstekend, ook zijn etiketten zijn bijzonder. Onlangs won hij de eerste prijs op een etikettenwedstrijd en zei een van de commerciële mensen van Bavaria: "Een bier met zo'n etiket wil ik meteen in de schappen zetten!"

"Ik vroeg me af hoe de bieren van vroeger smaakten. Rond de smaak van vroeger hangt een zweem van nostalgie. Dat is vaak niet terecht, want de kwaliteit van de bieren van vroeger zal in veel gevallen de hedendaagse toets der kritiek zeker kunnen doorstaan. Het leek mij aardig om eens te kijken of we heden ten dage iets van de oude bieren zouden kunnen doen herleven. Het idee voor een amateur-brouwwedstrijd van historische bieren was hiermee geboren. Zo'n bier brouwen is niet eenvoudig. Ik ging op zoek naar oude bronnen en vond de nodige documentatie. Vroeger had ieder dorp minstens één brouwerij en de soorten bier die gebrouwen werden waren niet te tellen. Vaak werd een bier genoemd naar de kleur - wit of donker- de smaak (zoet of bitter) of de stad of het land van oorsprong (Delfts, Rotterdams, Engels). Wat we weten is dat brouwerijen in Gouda, Haarlem en Delft 'Kuitbier' brouwden en onder meer verkochten in Brabant. Bij de bereiding van 'Kuitbier' werden drie soorten graan gebruikt: 22,2 % tarwe, 33,3% gerst en 44,4% haver. Opvallend is dat maar 1/3 deel gerst gebruikt werd. Tegenwoordig is gerst het hoofdbestanddeel van bier. Naast verse hop werden vroeger ook verschillende kruiden en vruchten aan het bier toegevoegd om smaak en aroma te verbeteren. Koriander en sinaasappelschillen gaven een bier een specifiek karakter. Zo is misschien de naam van 'De Roos' ontleend aan de klaproos of rozemarijn. De wilde rozemarijn werd ook wel brouwerskruid genoemd. De kruiden werden getrokken in warm water, waarna ze in een linnen zakje in de bierton werden gehouden," vertelt Marco.

"Als je de oude geschriften er op naslaat is het soms schitterend om te l ezen hoe men de biersoorten beschrijft. Een voorbeeld: "Bruinbitter bier wordt gemeenelyk met Vlaamsche of Geldersche hop gezouten en zeer lang gekookt; daar zyn er, die, by dit bier, Spelte, zynde een zeker soort van Tarw, brouwen en eenige bossen alssem doen. Andere koken dit bier niet zeer lang, maar koken in hetzelfe, om het een hoogbruine kleur te geven eenige ponden Klapper rozen." Dit soort beschrijvingen vormen eigenlijk de ingredi?nten voor de receptuur die de brouwers voor de brouwwedstrijd zelf moeten gaan samenstellen." Een grote uitdaging voor alle amateur-brouwers in Nederland.

Keurmeesters

Er hebben zich inmiddels vijftien brouwers aangemeld die een historisch bier gaan brouwen. Ook Jan Spoelstra heeft zich als deelnemer gemeld. Hij is Nederlands kampioen 2002 bij de amateur-brouwers en Marco van Schaik is dan ook blij met zijn deelname. Bij het brouwen van een historisch bier komt echt aan op de beheersing van het ambacht, dus alleen de beste zullen de uitdaging aannemen.
"Op deze wijze is nog nooit een brouwwedstrijd gehouden. Ook voor de keurmeesters is dat een grote uitdaging. Het BKG, BierKeurmeestersGilde, bestaat uit goed getrainde keurmeesters, die echter nog nooit historische biertypen hebben gekeurd. Belangrijk is bij deze wedstrijd dat het niet alleen gaat om de smaak, maar vooral of het bier gebrouwen is volgens de historische gegevens. Er wordt dan streng gekeken naar het logboekformulier van de deelnemer. Hierop staat precies wat er in het bier zit en hoe het brouwproces verlopen is. Natuurlijk keurt men ook de smaak. Als het bier een kartonsmaak heeft is er teveel lucht bij het bier gekomen en smaakt het naar groenten dan heeft de brouwer met een kookprobleem te maken gehad. Er wordt gelet op de kleur, de schuimstabiliteit en de geur," legt Marco uit.
De deelnemers kunnen zich inschrijven in twee categorie?n: Historisch A en Historisch B. In beide categorieën gaat het om bieren met een alcoholpercentage van maximaal 5,0%. In Historisch A gaat het om een lichtgekleurd bier. De brouwers kunnen bijvoorbeeld een Kuitbier, een Mol/Luiksch bier, een Bredaas bier, een Azynbier of een Rozemarijnbier brouwen. In Historisch B worden donkere bieren gebrouwen zoals een Bruinbitter of een Bruinsoet.
"Wij zijn benieuwd naar het resultaat. De keurmeesters zullen op 14 september 's ochtends de ingezonden bieren keuren. Dan zal bekend worden wie de trofee (een Gouden Roos of iets dergelijks) zal winnen. We spelen ook met de gedachte om van het winnende bier een brouwsel te maken en dat ter verkoop aan te bieden," zo besluit Marco.

Interesse?

Kom op 14 september naar het Historisch Bierfestival pROOSt, start 12.00 uur.
Meer informatie bij Museumbrouwerij 'De Roos' www.museumbrouwerij.nl
Wilt u meedoen met de wedstrijd: vraag een compleet informatie pakketje bij Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft JavaScript nodig om het te kunnen zien.